Iconen, vensters op de eeuwigheid

In deze tijd van televisie, video, film en computer worden wij meer dan ooit geboeid door beelden.
Niet het horen, maar het zien staat centraal in onze cultuur. Dat heeft ook invloed op onze beleving van het christelijk geloof. De huidige belangstelling voor iconen komt niet uit de lucht vallen. Iconen fungeren in onze tijd, waarin zoveel woorden hun diepe betekenis niet meer lijken te kunnen overbrengen, als vensters naar de eeuwigheid. En als zodanig zijn ze ook van oudsher bedoeld.

Meer over iconen

Christendom / Jodendom

Het vroege christendom kende oorspronkelijk geen beeldcultuur. In het jodendom, waar de eerste christenen in geworteld waren, was er immers een verbod op het maken van beelden.

Romeinen / Egyptenaren

In de Romeinse tijd kwamen de keizerportretten naar voren. aanwezig. De keizer werd geacht door zijn afbeelding aanwezig te zijn, waar hij afgebeeld was.
Bij de Egyptenaren kwamen de dodenportretten, eerst van de farao’s, later van andere hooggeplaatste personen.

De eerste iconen

In het spoor van de keizer- en dodenportretten ontstonden de iconen binnen de jonge christelijke cultuur. Draagbaar en op hout geschilderd en ook verwijzend naar de hogere werkelijkheid. En waar een icoon van Christus of een van de heiligen was, werd deze als aanwezig beschouwd in het perspectief van de eeuwigheid.

Schilderkunst

De iconen werden vanaf het begin volgens vaste regels geschilderd. In de traditie van het schilderen van iconen hield men zich aan overgeleverde voorbeelden. Het schilderen van iconen is dan ook niet zozeer kunst als wel getrouwe en gelovige nabootsing. In de loop der tijden is de traditie van iconen schilderen vooral voortgezet via kloosters en iconenscholen. Veel iconenschilders waren monniken.

Een gebed in kleuren

Na een jarenlange strijd werd het bidden bij iconen door een concilie goedgekeurd. Het gebruik in kerk en huis vond vanaf die tijd vooral plaats in de oosters-orthodoxe traditie. Ook nu nog is dat het geval.

Belangrijk is vooral, dat bij het zien van de icoon, de heilige als werkelijk aanwezig wordt ervaren.

En wij?

Ook westerse Christenen tonen in toenemende mate belangstelling voor iconen. Velen plaatsen een icoon in eigen huis. Veel kerken hebben iconen aangeschaft. Er zijn overal in West Europa regelmatig iconententoonstellingen. Er zijn vele boeken over iconen in omloop. Iconen schilderen is voor ieder die dat wil mogelijk. Iconen raken ook nu de harten van westerse christenen.

De zang van het HBM

Het Hoorns Byzantijns Mannenkoor zet in het brengen van liturgische liederen de traditie van de beleving van het christendom voort, maar dan op muzikale wijze. De gezangen die het koor vertolkt kunnen “hoorbaar” ervaren worden wat “zichtbaar” via iconen gebeurt.

 

X